Tytuł: Tajemniczy świat chasydów
w królestwie mistycyzmu, kabały, śpiewu, tańca i ekstazy

Wystawa czynna: 15 czerwca - 20 października 2009 r.
Autor i kurator wystawy: Anna Walaszczyk
Katalog, teksty, wybór zdjęć i obiektów: Anna Walaszczyk
Projekt i opracowanie architektoniczno-plastyczne: Zofia Władyka Łuczak, Krzysztof Łuczak

Wystawę zrealizowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
oraz Wydziału Kultury Urzędu Miasta Łodzi

Nie sposób przejść obojętnie obok chasydyzmu - zbyt silne piętno odcisnął na żydowskiej kulturze, obyczaju i folklorze. Wpisany w życie polsko-żydowskich miasteczek, zwanych w języku jidysz sztetl, naznaczony mistyczną filozofią, tajemniczą myślą kabały, stylem życia w radosnym uniesieniu, charakterystycznym strojem, śpiewem, tańcem i niezwykłą obyczajowością, chasydyzm dla większości z nas pozostaje zagadką.

Aby choć trochę bliżej poznać niezwykły świat chasydów, przygotowaliśmy jego muzealną prezentację. Pokazujemy świat, którego już nie ma, a który był tak bardzo obecny w Polsce do 1939 roku. Jest to świat wirtualny, ten autentyczny zniszczyła bezpowrotnie tragedia Holokaustu. I choć przedwojennych chasydów pochłonęła Zagłada, chasydyzm przetrwał. Stopniowo odtworzył swoje społeczności w Stanach Zjednoczonych, Izraelu, w niektórych krajach Europy Zachodniej. Jest zjawiskiem żywym, współczesnym.

Tysiące łódzkich Żydów i żydowskich mieszkańców pobliskich miasteczek było chasydami. Obraz chasyda, podobnie jak obraz łódzkiego fabrykanta, jest jednym z elementów kulturowego dziedzictwa naszego miasta. Wspólnoty chasydzkie, administracyjnie przypisane do rozsianych po Ziemi Łódzkiej gmin żydowskich, w większości spotkał wspólny los. Los Litzmannstadt Getto.

Muzeum Historii Miasta Łodzi przygotowało wystawę Tajemniczy świat chasydów w kontekście Obchodów 65. Rocznicy Likwidacji przez Niemców Litzmannstadt Getto (łódzkiego getta). Jest to wystawa pamięci i życia. Na jej motto obrano wypowiedź amerykańsko-żydowskiego uczonego, Artura Hertzberga: Jest rzeczą ważną, byśmy pamiętali - ale o czym mamy pamiętać? Czy tylko o tym, jak zginęło sześć milionów Żydów? Czy o tym, jak oni żyli?

Celem wystawy jest przywrócenie pamięci o tym, co już na stałe zniknęło z przestrzeni polskich miast i miasteczek, czasu, kiedy brodaci mężczyźni z pejsami, ubrani w długie chałaty, w czarne kapelusze bądź futrzane czapy, przechadzali się po uliczkach sztetla, a ich głośne modły i ekstatyczne śpiewy słychać było w najbliższym sąsiedztwie. Jest to wystawa pamięci i życia.

Jednym z założeń wystawy jest przybliżenie codzienności życia chasydów, ich praktyk religijnych i zwyczajów. To również odkrywanie zniszczonych przez Zagładę sztetli (miasteczek żydowsko-polskich), które były ośrodkami rozwoju i rozprzestrzeniania się chasydyzmu.

Historyczny obraz ruchu chasydzkiego, uzupełniony został obrazami z życia jego współczesnych kontynuatorów. Dzisiejsze formy chasydyzmu, choć zmienione i zinstytucjonalizowane, ukazują ciągłość tradycji i przedstawione zostały w cyklach fotoreportaży, zapisanych w archiwalnej i współczesnej fotografii.

W aranżacji wystawy wykorzystano elementy parateatralne. Jej część stanowi rekonstrukcja chasydzkiego sztibla - domu nauki i modlitwy. Aranżacja modlitewni, będącej centrum wspólnoty chasydzkiej, przybliża atmosferę panującą w tych środowiskach oraz zwraca uwagę na  charakter ekstatycznych modlitw i praktyk religijnych chasydów  (kiwanie ciałem, kołysanie, pokłony, korowody taneczne, mistyczne śpiewy ).

Po społecznościach chasydzkich zachowało się niewiele pamiątek. Wyjątek stanowią skromne w swej architekturze ohele (groby) cadyków, do których pielgrzymują tysiące chasydów z całego świata. Zwiedzającym proponujemy multimedialne prezentacje z projekcją 6-10 minutowych materiałów filmowych Wesele chasydzkie i U grobu cadyka, które wprowadzają publiczność w klimat obrzędowości i zwyczajów chasydzkich.

Ekspozycji towarzyszy bogato ilustrowany katalog, folder i druki ulotne. Opracowany został program dydaktyczny (w tym lekcje muzealne), wykorzystujący nowoczesne techniki multimedialne.

Przesłanie wystawy sprowadza się do stwierdzenia, że chasydyzm, który narodził się i  rozwijał się na terenach dawnej Rzeczypospolitej i w pełnym rozkwicie istniał w przedwojennej Polsce, należy rozpatrywać nie tyle jako swoistą tradycję żydowskiej kultury religijnej, ale jako tradycję religijną i kulturową polskich Żydów, których współistnienie i dziedzictwo jest częścią dziedzictwa i historii Polski.

Anna Walaszczyk

Wystawa czynna:

poniedziałek 10.00 -14.00

wtorek  10.00 - 16.00

środa  14.00 - 18.00

czwartek  10.00 - 16.00

piątek, sobota - nieczynne

niedziela 11.00 - 16.00 (wstęp bezpłatny dla indywidualnych zwiedzających)

Ceny biletów:

normalny  5 zł, ulgowy  3 zł, rodzinny  10 zł

Istnieje możliwość zwiedzania wystawy z przewodnikiem
za dodatkową opłatą i po wcześniejszym ustaleniu.

Informacje, pytania, rezerwacja grup - Dział Upowszechniania (0 42 254 - 90 - 11; 654 - 00 - 82 )