Rozrywka po łódzku w XIX i XX wieku


Budynek pierwszego zajazdu na Nowym Rynku Wystawa prezentowana w Muzeum Historii Miasta Łodzi jest czasową ekspozycją dotyczącą obyczajowości mieszkańców naszego miasta, pokazującą proces kształtowania się zwyczajów i problem wykorzystania czasu wolnego przez łodzian od XIX wieku do lat powojennych.
Wystawa ta stanowi w pewnym sensie kontynuację cyklu ekspozycji traktujących o wybranych fragmentach życia codziennego Łodzi pokazywanych w naszym muzeum.

Bufet w kawiarni Roszkowskiego, koniec XIX w. Potrzeba utrzymywania stosunków sąsiedzko-towarzyskich wpływa w znaczący sposób na formę rozrywek i rekreacji, na kontakty sąsiedzkie i ogólnie pojmowaną kulturę społeczną. Kontakty towarzyskie stwarzają trwałą więź międzyludzką, koleżeńską czy nawet przyjacielską.
Zaspokajają potrzebę przynależności do grupy - wspólnoty gromadzącej ludzi o podobnym poziomie kulturalnym i intelektualnym, ludzi o identycznej profesji zawodowej czy takim samym statusie społecznym.

Ogródek kawiarniany przy Grand Hotelu, 1900 r. Sposoby wypoczynku i zabawy były w Łodzi dość zróżnicowane. Uzależnione były od tradycji, panującej mody, osobistych upodobań i zainteresowań, poziomu wykształcenia czy możliwości finansowych. Istotną rolę odgrywała również pogoda. Na formę spędzanie wolnego czasu silnie oddziaływał również różnolity skład narodowościowy, wyznaniowy i socjalny łódzkiego społeczeństwa. Inne zwyczaje rozrywki i relaksu po pracy propagowali Polacy a inne Niemy i Żydzi. Dla znacznej większości łodzian na odpoczynek i rozrywkę pozostało niewiele czasu, praca bowiem trwała często od świtu do nocy. Jedynie w niedziele i święta można było pomyśleć o atrakcyjnym spędzeniu wolnych chwil. Oczywiście innymi możliwościami czasowymi dysponowali przemysłowcy, kupcy, przedstawiciele wolnych zawodów, innymi natomiast - drobni rzemieślnicy i robotnicy fabryczni. Zamożni łodzianie oraz ludzie należący do elity towarzyskiej i finansowej miasta wypoczywali w swoich podmiejskich i ekskluzywnych posiadłościach, wyjeżdżali za granicę lub "do wód", spacerowali po łódzkich najwytworniejszych parkach, bywali na balach, w kawiarniach, restauracjach, teatrach i kinach. Byli też oczywiście częstymi gośćmi na wyścigach konnych.

Robotnicy czy rzemieślnicy oderwania od codziennej rzeczywistości szukali przeważnie w szynkach, piwiarniach, wesołych miasteczkach, cyrku, salach tańca i na majówkach. Często czas wolny spędzali w zaciszu domowym lub z sąsiadami i znajomymi na spotkaniach podwórkowych.

Park Ludowy na Zdrowiu, lata 60-te XX w. Materiałem ekspozycyjnym wykorzystanym do pokazania tematu wystawy jest głównie zbiór fotografii i pocztówek pochodzący z Pracowni Ikonografii Muzeum Historii Miasta Łodzi i z kolekcji osób prywatnych. Pokazuje on miejsca gdzie łodzianie spędzali czas wolny od pracy (m.in. pierwsze w mieście kina, teatry, kawiarnie, restauracje, cukiernie, miejskie kąpieliska, parki) jak również sposób w jaki wypoczywano i bawiono się ( są to m.in. pamiątkowe zdjęcia z majówek, wycieczek, spotkań towarzyskich w kawiarniach, restauracjach i domach). Obok obszernego materiału ikonograficznego na wystawie pokazane są przedmioty przestrzenne związane z łódzkim folklorem miejskim a dotyczące rozrywki łodzian. Są to m.in.: sprzęt sportowy z początku XX wieku, akcesoria do gry w bilard,sprzęt grający, szachy, karty do gry oraz naczynia używane w łódzkich kawiarniach i restauracjach w I połowie XX wieku.
  Beata Kamińska
komisarz wystawy
 
Wystawa czynna w godzinach otwarcia muzeum od 30 kwietnia
do połowy czerwca 2004 r.